De mispel (Mespilus germanica), ook wel "wilde mispel" is een heester uit de rozenfamilie (Rosaceae). Ook de vrucht wordt mispel genoemd. De mispel is een archeofyt, een ingeburgerde plant, die omstreeks de zevende eeuw voor Christus
De mispel (Mespilus germanica), ook wel "wilde mispel" is een heester uit de rozenfamilie (Rosaceae). Ook de vrucht wordt mispel genoemd. De mispel is een archeofyt, een ingeburgerde plant, die omstreeks de zevende eeuw voor Christus in Europa is ingevoerd.
Beschrijving
De mispel is een struik tot kleine boom[3] met een hoogte van 1,5 tot 6 meter, die aan een appelboom doet denken. Het hout is hard, taai en fijnnervig,[4][5] met gedoornde en dikviltige twijgen. De takken zijn spreekwoordelijk kronkelig[5] en de plant is vaak breder dan hoog.
De bladeren zijn 5 tot 12 cm groot, langwerpig, omgekeerd-eirond en aan beide zijden zacht behaard en worden in de winter afgeworpen. De bladvorm is gaafrandig of bovenaan fijn gezaagd en toegespitst. Ze zijn donkergroen. en hebben een zeer korte steel.
De mispel bloeit in mei met witte, soms iets roze bloemen, die lijken op die van een wilde roos. De bloemen zijn tweeslachtig, alleenstaand, 2½ tot 4 cm groot, en hebben 40 meeldraden. De bloemstelen en kelk zijn zacht behaard.
De bruine pitvruchten hebben grote kelkslippen, zijn tweezaadlobbig en hebben een diameter van 2 tot 3½ cm.
Taxonomie
De mispel wordt ingedeeld bij het monotypische geslacht Mespilus. In 1990 werd een Amerikaanse soort beschreven onder de naam Mespilus canescens, maar dit bleek een triploïde hybride met de meidoorn te zijn, aangeduid als ×Crataemespilus.[6] Verwant aan de mispel zijn planten uit de rozenfamilie (Rosaceae), waaronder de Japanse mispel, de appel en de peer.
Cultivars
Gekweekte mispels hebben over het algemeen grotere bladeren en vruchten en hebben vaak geen doorns.
Cultivars van de mispel (Mespilus germanica) zijn onder andere:
'Macrocarpa', de grootvruchtige mispel, met vruchten tot 6½ cm. in doorsnede. In cultuur sinds ongeveer 1630.[7]
'Bredase Reus', geeft grote ruwe, dofbruine vruchten.[8]
'Hollandse Mispel', heeft grote bloemen en geeft bruine vruchten.[8]
'Nottingham', klein blijvende struik, geeft kleine bruine vruchten.[8]
Hybriden van de tweestijlige meidoorn en de mispel worden sinds de middeleeuwen gekweekt en dragen de naam ×Crataemespilus grandiflora. Ook wordt de mispel wel geënt op een onderstam van de tweestijlige meidoorn.
Mispel in Atlas des plantes de France (1891)
Voorkomen
Het oorsprongsgebied van de mispel ligt rond de Zwarte en de Kaspische Zee; Zuidoost-Bulgarije is de westgrens.
Drieduizend jaar geleden werd de mispel al in de omgeving van de Kaspische Zee (Noord-Iran) aangeplant. De vrucht kwam rond 700 v.Chr. naar Griekenland en rond 200 v.Chr. naar Rome. De mispel is door de Romeinen verder verspreid. Het was een zeer belangrijke vrucht tijdens het Romeinse Keizerrijk en de Middeleeuwen nog voor de introductie van andere fruitsoorten in West-Europa. Ze werd in de Middeleeuwen vooral in Frankrijk en Duitsland aangeplant en in de Nederlanden in kloostertuinen. De vrucht is veel minder algemeen dan vroeger, maar wint weer iets aan populariteit.
Nederland en België liggen aan de rand van het verspreidingsgebied. In Nederland is de struik zeldzaam in Twente, in de Achterhoek, het oostelijk rivierengebied en in Zuid-Limburg. Elders is ze zeer zeldzaam. Voor de verspreiding in Vlaanderen geldt dat de soort vrij zeldzaam is in de Leemstreek en de Voerstreek en elders zeldzaam. In Wallonië komt de mispel vrij zeldzaam voor in het Maasgebied en in Brabant, elders is ze veel zeldzamer.
Ecologie
De mispel is een kensoort voor het veldbies-beukenbos (Luzulo luzuloides-Fagetum). De plant benodigt een zonnige tot licht beschaduwde, warme plaats op vochtige, matig voedselrijke, kalkarme, zwak zure tot neutrale grond (leem, lemig zand, löss en rivier- of beekzand). Groeiplaatsen bestaan uit struweel in lichte loofbossen en beekoeverwalbossen, bosranden, houtwallen, heggen, oude boomgaarden en langs holle wegen.
Gebruik en voedingswaarde
Mispels in de late herfst
Vruchten[bewerken | brontekst bewerken]
Eetrijpe mispels
De mispel zit vol vitamine C en is goed voor de maag en voor de spijsvertering.[bron?]
Er worden droge, kleine, harde, goudbruine vruchten gevormd, die in oktober rijp, maar dan nog ongenietbaar melig en wrang zijn. Na de eerste nachtvorsten worden ze zacht en bruin en dan kunnen ze na een poosje wel gegeten worden. Aanbevolen wordt[bron?] om ze in oktober of november na een nachtvorst te plukken en ze met de bovenkant naar onderen twee tot drie weken te bewaren op een koele plaats. Dit bewaren wordt bletten genoemd. De vrucht wordt 'beurs', waarbij de kleur door een fermentatieproces verandert van groen/wit naar donkerbruin en de smaak zoet weeïg wordt. Ook is het mogelijk de vruchten enkele dagen in de diepvriezer te leggen, wat een iets andere smaak geeft dan het bletten. Het vruchtvlees is dan zo zacht, dat het uit de schil gezogen kan worden. Voor sommigen is de mispel een lekkernij. Het gezegde: "Zo rot als een mispel" slaat dus in feite op een lekkernij. Als de mispel zacht is, is hij maar een paar dagen houdbaar, omdat hij dan gemakkelijk kan gaan beschimmelen en echt gaan rotten.
Als de mispels zacht zijn kan er gelei en likeur van gemaakt worden.
In Nederland zijn mispels af en toe te koop bij de supermarkt, op markten en bij groentespeciaalzaken. De loquat (Eriobotrya japonica) of Japanse mispel is een verwante soort die ook wel als mispel wordt verkocht.
100 gram verse mispel bevat:
Energetische waarde
398 kJ (95 Kcal)
Koolhydraten
21,3 gram
Eiwit
0,8 gram
Hout
Mispelhout is hard, taai en fijnnervig en werd in de late middeleeuwen gebruikt voor kammen en waterraderen.[4]
Mispel in taal en cultuur
Etymologie
De geslachtsnaam Mespilus wordt wel uitgelegd als afkomstig van het Griekse mesos (midden) en spilos (klip of steenmassa), omdat de vijf pitten steenachtig zijn en met hun toppen uit het vruchtvlees steken.[8] Dit is echter onwaarschijnlijk, omdat de etymologie teruggaat op een onbekende, voor-Griekse taal. Via het Grieks en de Latijnse vorm mespila verspreidde het woord zich al in de vroeg-Romeinse tijd over Europa. De vorm mispel is hieruit ontstaan. Als aanduiding voor de vrucht is het woord in het Nederlands in 1240 geattesteerd, maar als aanduiding voor de bomen pas een kwart millennium later, circa 1480–1500. Zowel mispels als mispelen werd gebruikt als meervoud.[9]
De soortnaam Germanica betekent "Duits". Verwilderde mispels kwamen in Duitsland veel voor in de bossen, waardoor men vroeger meende dat de boom daar inheems was.
Vrucht
De mispel wordt vaak aangehaald in de uitspraak: 'zo rot als een mispel'. Vaak wordt deze uitspraak gecombineerd met een of meer personen en ook niet zelden met de gehele mensheid; dit om te duiden op de (mis)daden en het soms grillige karakter van de mens. Het onaantrekkelijke uiterlijk en de bruine kleur geven aanleiding tot scabreuze toespelingen: in het Frans wordt de mispel cul de chien (gat van de hond) genoemd en in het Engels openarse (open aars).[5]
Bloesem
Mispelbloesem wordt in tegenstelling tot de vrucht wel gewaardeerd om zijn uiterlijk. In een oude uitvoering van het wapen van het Graafschap Gelre komen zogenaamde vijfbladen voor, uitgevoerd in rood. De Wichardsage, een ontstaansmythe van Gelre, interpreteert deze als mispelbloemen. In de oudst bekende versie van deze sage, uit 1465, worden ze al genoemd, maar pas ruim een eeuw later wordt er een verklaring toegevoegd: mispels markeerden de plaats waar de draak verslagen was. De oude benaming Gelderse roos kan ontleend zijn aan de bloemen in het wapen van Gelre, maar kan ook verwijzen naar het feit dat Gelre min of meer de uiterste rand van het verspreidingsgebied vormde.[5]
Het vijfblad, soms uitdrukkelijk gespecificeerd als mispelbloem, komt ook voor in ettelijke dorps- en stadswapens en stadsvlaggen uit de invloedssfeer van Gelre.
Enkele voorbeelden van vijfbladen en mispels:
het wapen van het Brabantse dorp Beek en Donk: vier bloemen.
het wapen van Doetinchem, een gemeente in Gelderland: drie bloemen.
het wapen van Gelderen (Geldern), een plaats in Duitsland, de voormalige hoofdstad van Gelre: drie bloemen.
het wapen van Goor, een stad in Twente. Het blazoen luidt onder meer: 'Van rood beladen met een kruis van zilver en gekantonneerd van een mispelbloem van zilver, gepunt van groen.'
de vlag van de Gelderse gemeente Hattem: een bloem.
de vlag en het wapen van de gemeente Horst aan de Maas, een gemeente in Noord Limburg. Vijf bloemen refererend naar het graafschap Gelre en de 5 gemeentes waaruit Horst aan de Maas is ontstaan.
het wapen van het Limburgse dorp Sint Odiliënberg: drie bloemen.
het wapen van Viersen, een plaats in Duitsland: drie bloemen.
het stadswapen van Zaltbommel: twee, later drie bloemen; tijdens carnaval heet de stad Mispelgat. In een wapenbeschrijving uit 1816 is echter sprake van een roos.
Takken
De kronkelige takken gaven in het Frans aanleiding tot de ironische uitdrukking aussi droit que branche d’vieil mellier, zo recht als een ouwe mispeltak.
Uw beoordelingswaardering kan niet worden verzonden
Rapporteer reactie
Bent u zeker dat u deze opmerking wil rapporteren?
Melding verzonden
Uw opmerking is ingediend en zal door een beheerder worden behandeld.
Uw opmerking kan niet worden verzonden
Schrijf uw recensie
Beoordeling verstuurd
Uw beoordeling is toegevoegd en wordt beschikbaar zodra deze is goedgekeurd.
Uw beoordeling kan niet worden verzonden
🌍 Wereldwijde verzending vanuit de EU
Wij verzenden wereldwijd vanuit de Europese Unie via aangetekende luchtpost met handtekening voor ontvangst bij levering.
📦 Uw bestelling volgen
Om uw trackingnummer te vinden, logt u in op uw account en gaat u naar: Bestelgeschiedenis > Details. Uw trackingnummer bevindt zich direct in de bestelgegevens.
U ontvangt e-mailmeldingen voor elke fase van uw bestelling.
Als u deze berichten niet ziet, controleer dan uw map Spam/Ongewenste e-mail of neem contact op met uw e-mailprovider. Zoek anders online naar hoe u e-mails van afzenders kunt deblokkeren.
ONZE E-MAILSERVICE WERKT — Als u geen e-mails ontvangt, ligt dit waarschijnlijk aan uw e-mailprovider of instellingen.
📧 Hoe u ervoor zorgt dat e-mails van onze webshop altijd in uw inbox terechtkomen
Om te voorkomen dat onze e-mails als spam worden gemarkeerd, voegt u ons e-mailadres toe aan uw contacten:
Open Gmail (of een andere provider) en zoek een e-mail van ons (xxxxxxxxxxxx@xxx.com).
Beweeg de muis over de naam of het e-mailadres van de afzender.
Klik op het icoon "Toevoegen aan contacten" (het poppetje).
We kunnen u niet helpen als uw instellingen niet zo staan. Neem contact op met uw e-mailprovider voor hulp.
Als alternatief kunt u een filter maken in Gmail:
Open Gmail en ga naar Instellingen > Alle instellingen bekijken.
Ga naar het tabblad Filters en geblokkeerde adressen.
Klik op Nieuw filter maken en voer ons e-mailadres in.
Vink Nooit naar Spam verzenden aan en klik op Filter maken.
📍 Uw pakket volgen
Uw trackingnummer staat in uw bestelgegevens. U kunt uw bestelling volgen via de volgende platforms:
Geef bij het bestellen altijd een geldig mobiel nummer op met landnummer (bijv. +31 6 1234 5678).
Bestel NIET naar postbussen (P.O. Boxes) of als u niet thuis kunt zijn om voor het pakket te tekenen. Pakketten kunnen niet bij de buren worden afgegeven.
Als een pakket dat naar een postbus is verzonden verloren gaat of niet wordt bezorgd, vindt er geen terugbetaling plaats.
⚖️ Verantwoordelijkheid van de klant voor wettelijke naleving
De klant is verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat het product legaal in zijn land mag worden geïmporteerd, inclusief naleving van alle importvoorschriften, het verkrijgen van de nodige vergunningen en de betaling van toepasselijke douanerechten, belastingen en andere kosten. Controleer uw lokale wetgeving voordat u bestelt.
🔄 Verloren, geretourneerde en opnieuw verzonden pakketten
Klanten uit Brazilië en Mexico: We kunnen geen pakketten terugbetalen die door de douane zijn verloren of vernietigd.
Als uw pakket wordt geretourneerd, betalen we alleen de productkosten terug — verzendkosten worden niet gerestitueerd.
Retourkosten (€2) en eventuele kosten voor opnieuw verzenden zijn voor rekening van de klant.
🚚 Levering van de zending
Aangetekende zendingen vereisen een handtekening.
Als de tracking aangeeft dat het pakket nog op het postkantoor van herkomst is, is het onderweg — neem contact op met uw lokale postkantoor voor updates.
Helaas kunnen wij, noch het postkantoor waardoor uw bestelling is verzonden, u helpen met de vraag waar uw bestelling zich precies bevindt. Wanneer u ziet dat het pakket in uw land is, MOET u contact opnemen met uw postkantoor met het trackingnummer.
⏱️ Leveringsopties & geschatte tijden
Leveringsoptie
Verwerkingstijd
Opmerkingen
Priority Delivery
Verzonden binnen 1–7 werkdagen
Prioriteit bij orderverwerking; vertragingen mogelijk tijdens feestdagen (3–10 dagen)
Secured Delivery
Verzonden binnen 1–7 werkdagen
Beschikbaar voor bestellingen tot €150; terugbetaling bij verlies
Standard Delivery
Verzonden binnen 7–10 werkdagen
Voordeliger; vertragingen mogelijk tijdens feestdagen (7–14 dagen)
Geschatte levertijden:
Binnen de EU: 3–20 dagen
Wereldwijd: 5–30 dagen
Opmerking: Levertijden zijn afhankelijk van uw locatie en het lokale postsysteem. COVID-19 of feestdagen kunnen extra vertraging veroorzaken.
💰 Verzendkosten
Verzend- en administratiekosten worden automatisch berekend bij het afrekenen op basis van het gewicht van het pakket en de bestemming.
⏰ Verwerkingstijden
Wij verwerken of verzenden geen bestellingen op zaterdag of zondag.
💳 Betalingsmogelijkheden
Wij willen u informeren over een belangrijke wijziging met betrekking tot de betalingskosten. Helaas zijn wij, vanwege de uitzonderlijk hoge transactiekosten die PayPal in rekening brengt, genoodzaakt een toeslag toe te passen voor betalingen die via hun service worden gedaan.
We hebben echter een oplossing voor u! U kunt deze astronomische kosten vermijden door te kiezen voor een van onze alternatieve betaalmethoden met NUL COMMISSIE:
✅ Creditcard/Betaalpas betaling – 0% Kosten
✅ Bankoverschrijving – 0% Kosten
Bankoverschrijving (SEPA / IBAN / SWIFT-BIC): Vermeld uw bestelreferentie in de betalingsomschrijving. Bestellingen zonder betaling binnen 4 dagen worden automatisch geannuleerd.
PayPal: Betalingen worden alleen in Euro geaccepteerd. Selecteer Euro tijdens het afrekenen.
Kaartbetaling: Wij accepteren Visa, MasterCard, American Express, CB, Diners Club, Discover, China UnionPay, JCB en Discover.
⚠️ Transactiekosten
Klanten zijn verantwoordelijk voor eventuele bank- of PayPal-transactiekosten.
📝 Slotopmerkingen
Controleer voor het plaatsen van uw bestelling altijd onze website voor speciale mededelingen, vakantieschema's of specifieke verzendvoorwaarden.
